Nhiều ‘sạn’ trong sách giáo khoa lớp 1 của Cánh diều và Đề nghị loại những ngữ liệu không phù hợp

Cử tri mang cả sách giáo khoa đến “méc” đại biểu Quốc hội về những lỗi trong sách khó thể chấp nhận được.

Năm học 2020-2021 là năm đầu tiên cả nước triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 (gọi là chương trình giáo dục phổ thông mới) đối với lớp 1.

Thay vì chỉ có một bộ sách như trước, chương trình mới cho phép các trường chọn lựa các bộ sách gồm: Chân trời sáng tạoCánh diềuCùng học để phát triển năng lựcVì sự bình đẳng và dân chủ trong giáo dục, Kết nối tri thức với cuộc sống. 

Nhiều “sạn” đến khó hiểu

Sau một tháng triển khai, câu chuyện chương trình mới bị kêu nặng chưa lặng xuống thì sách Tiếng Việt của bộ Cánh diều bị cho rằng có quá nhiều “sạn”.

Chị Vũ Ngọc Thanh Tâm (quận Đống Đa, TP Hà Nội), phụ huynh có con học lớp 1 với bộ Cánh diều, cho biết những bài đầu con học ở lớp, về nhà chị kèm cặp thêm nên chỉ đọc những trang sách đầu.

“Nay có thời gian ngồi lại đọc các câu chuyện trong sách mới ngẫm ra có những câu chuyện đang đi xa với tư duy của con trẻ, như truyện “Chuột út”“Hai con ngựa”“Cua, cò và đàn cᔓVe và gà”

Nhiều ‘sạn’ trong sách giáo khoa lớp 1 của Cánh diều

Sách Tiếng Việt của bộ Cánh diều rất ít thơ, tục ngữ, ca dao, đồng dao Việt Nam mà lại có quá nhiều các câu chuyện ngụ ngôn hay truyện dân gian Việt Nam. Tuy nhiên, các bài này đều ghi là phỏng theo các truyện có sẵn nhưng lại bị cắt thành hai phần, chia thành hai bài học khác nhau. Như thế, trẻ làm sao có thể nắm bắt được xuyên suốt câu chuyện. Tôi có cảm giác các tác giả đang cố ép cho trẻ gieo vần. Nếu chưa học xong vần thì đâu nhất thiết phải đọc các câu chuyện. Chỉ cần đọc một, hai câu có nghĩa là đạt rồi. Khi các con đọc thông, chúng ta có thể đưa các câu chuyện vào” – chị Tâm nói.

Chưa kể, ở câu chuyện “Thỏ thua rùa”, một câu chuyện dân gian có giá trị lâu đời trên toàn thế giới, cũng bị “xào nấu”. Câu chuyện trở nên “tào lao” khi cuối bài xuất hiện con quạ kêu “quà quà”. Tiếng kêu “quà quà” này còn được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong sách Tiếng Việt như mặc định quạ kêu là “quà quà”, trong khi từ bao đời nay con quạ kêu “quạ, quạ”.

Cô Huỳnh Thị Cẩm Tú (giáo viên ở quận Gò Vấp, TP.HCM) cho rằng khi dạy học sinh các từ ngữ địa phương khá vất vả, do ngoài nhiệm vụ dạy học sinh chữ còn phải giải thích từ đồng nghĩa với từ địa phương đang được dùng. Có những em không hiểu là coi như hôm đó cháy giáo án vì cô trò sa vào giải thích.

“Bộ Cánh diều dùng nhiều phương ngữ không phổ biến, đa số từ miền Bắc, không mang tính toàn quốc, gây khó khăn cho giáo viên trong việc truyền thụ kiến thức” – cô Tú nói.

Nhiều ‘sạn’ trong sách giáo khoa lớp 1 của Cánh diều  - ảnh 1
Cử tri Ngô Thanh Lan mang sách Tiếng Việt 1, bộ Cánh diều lên trình bày với đại biểu Quốc hội.

TS Nguyễn Thị Giêng (cựu giảng viên khoa ngữ văn, bộ môn ngôn ngữ học) cũng chỉ ra rằng từ “chả” đang được xem là khẩu ngữ, thường được sử dụng trong văn nói. Từ “chả” đồng nghĩa với “không”, chẳng” nhưng từ “không” mới là từ toàn quốc. Nếu dùng “chả” thay thế cho “chẳng”, “không” trong mọi trường hợp thì cách học, viết tiếng Việt đang dạy theo kiểu người nước ngoài học tiếng Việt.

Sau những bức xúc của dư luận trong và ngoài ngành GD-ĐT thời gian qua về sách giáo khoa (SGK) lớp 1, nhiều câu hỏi đặt ra về vai trò và trách nhiệm hội đồng thẩm định quốc gia với SGK tiếng Việt khi đánh giá những SGK ấy là đạt và không cần sửa chữa.Chiều nay 12.10, theo dự kiến, lãnh đạo Bộ có cuộc họp với hội đồng thẩm định SGK lớp 1 xung quanh các vấn đề này, trước đó, Bộ có đề nghị hội đồng thẩm định rà soát và báo cáo những vấn đề xung quanh SGK tiếng Việt mà dư luận nêu.

Trước đó, ngày 9.10, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Hữu Độ đã ký công văn gửi Hội đồng quốc gia thẩm định SGK môn tiếng Việt lớp 1 về việc rà soát, báo cáo về nội dung SGK môn tiếng Việt lớp 1. Công văn nêu rõ, triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Hội đồng quốc gia thẩm định SGK đã tổ chức thẩm định SGK lớp 1.

Căn cứ kết quả thẩm định, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã phê duyệt 5 bộ SGK lớp 1 để các nhà trường lựa chọn, triển khai các hoạt động dạy học theo quy định. Những ngày qua, trên các phương tiện truyền thông đại chúng đã có nhiều phản ánh về việc SGK môn tiếng Việt lớp 1 có một số nội dung chưa phù hợp đối với HS lớp 1. Bộ GD-ĐT đề nghị hội đồng rà soát, kiểm tra các nội dung báo chí nêu. Báo cáo của Hội đồng thẩm định gửi về Bộ GD-ĐT trước ngày 17.10.

Hội đồng thẩm định đã làm hết trách nhiệm chưa ?

Nhìn lại quá trình thẩm định SGK lớp 1, Bộ GD-ĐT đặt ra yêu cầu hội đồng thẩm định là những nhà khoa học có uy tín, những thầy cô đến từ các trường ĐH sư phạm và ít nhất 1/3 hội đồng là giáo viên hiện đang giảng dạy tại các trường tiểu học trên cả nước. Thực tế, các hội đồng từng môn được cơ cấu từ 7 – 15 người. Với môn tiếng Việt lớp 1, hội đồng thẩm định có số thành viên nhiều nhất so với tất cả các môn, với 15 người.

Thành viên hội đồng thẩm định có 15 ngày nghiên cứu SGK độc lập, sau đó có các buổi làm việc chung và nghe đối thoại của tác giả SGK đăng ký thẩm định. Cuối cùng, các thành viên tiếp tục làm việc độc lập và tiến hành bỏ phiếu. Hội đồng sẽ gặp gỡ thông báo cho tác giả SGK ý kiến đánh giá của hội đồng.Khi quảng bá bộ sách Cánh Diều, bộ sách có cuốn tiếng Việt 1 gây nhiều tranh cãi nhất trong thời gian qua, nhóm tác giả cho biết đây là bộ SGK duy nhất có bản thảo của đầy đủ các môn được hội đồng thẩm định quốc gia thông qua với tỷ lệ phiếu “đạt” tuyệt đối.Trả lời câu hỏi hội đồng thẩm định đã làm hết trách nhiệm chưa, tiến sĩ Giáp Văn Dương, Chủ tịch Hội đồng giáo dục Trường Time School, cho rằng “chưa”.

Tuy nhiên, ông cho rằng phản ứng của xã hội về SGK những ngày qua cho thấy một nội dung rất quan trọng: Khi biên soạn bộ SGK này, các tác giả đã không có một triết lý giáo dục đúng và tường minh dẫn dắt, nên các tác giả đã không hình dung được SGK của mình sẽ được sử dụng để đào tạo con người nào.Vì thế, ngữ liệu, nội dung, hình ảnh minh họa… thiếu nhất quán, tự phát và bị giới hạn bởi trải nghiệm tuổi thơ và giáo dục của chính các tác giả. Đó chính là lý do vì sao trong sách có nhiều từ địa phương, xa lạ và ít sử dụng với trẻ em hiện giờ.

Ngoài ra, cách dùng từ ngữ, cách nói của các tác giả khi còn nhỏ cũng đi thẳng vào SGK vì cho rằng trẻ con nào cũng sẽ nói năng như vậy. Nhưng thực tế không phải vậy, vì vùng miền khác nhau, thời đại khác nhau, nên cách dùng từ của trẻ hiện nay rất khác so với cách dùng từ của các tác giả khi còn nhỏ trước kia.Theo tiến sĩ Giáp Văn Dương, điểm yếu cốt tử của việc biên soạn SGK từ xưa đến nay vẫn chưa khắc phục được, đó là không có một tổng công trình sư chỉ huy việc biên soạn SGK cho toàn cấp học.

Việc này dẫn đến một thực tế rằng, các tác giả trong cùng một bộ sách, nhưng thuộc các bộ môn khác nhau, hiếm khi làm việc cùng nhau để đồng bộ hóa, dẫn đến nhịp đi của các bộ sách bị vênh nhau, gây khó cho học sinh (HS) và giáo viên, làm giảm chất lượng giáo dục rất nhiều. Nếu không xác lập được một triết lý giáo dục đúng thì các bộ SGK của năm sau cũng không hy vọng sẽ khắc phục được các sai sót này.

Thiếu khâu thực nghiệm SGK trước khi thẩm định ?

Một chuyên gia từng phụ trách về giáo dục tiểu học nhiều năm cũng cho rằng, khi nhiều ý kiến đồng loạt kêu về chương trình và SGK nặng, Bộ không thể nói đã giao quyền và trách nhiệm cho giáo viên và quản lý ở cấp trường vì họ không có trách nhiệm điều chỉnh những bất hợp lý của chương trình và SGK.Vị này cũng cho biết một chuyên gia người Úc đã từng nói với ông: “Tôi khuyên các ông khi làm SGK mới cho lớp 1 nên hạn chế tối đa việc đưa ngữ liệu của nước ngoài vào để dạy tiếng Việt cho HS tiểu học vì văn hóa VN là vô cùng phong phú.

Dạy tiếng Việt cho HS lớp 1 cũng là dạy văn hóa cho trẻ nhỏ của VN”.Chuyên gia này cũng cho rằng: “Hội đồng thẩm định khi thẩm định bản mẫu SGK có đặt vấn đề SGK đã được dạy thực nghiệm chưa, góp ý của giáo viên của HS đã được sửa chữa thế nào trước khi trình ra hội đồng thẩm định. Việc thiếu khâu thực nghiệm SGK trước khi thẩm định và phê duyệt chính thức đã cho thấy hậu quả không nhỏ. Lẽ ra nếu thực nghiệm SGK thì chắc chắn sẽ bớt được những phàn nàn về những bất cập ở mức sơ đẳng như thời gian vừa qua.

Tiến sĩ Hoàng Ngọc Vinh, thành viên nhóm tư vấn Ủy ban Quốc gia về đổi mới GD-ĐT, cho rằng: SGK phổ thông, đặc biệt là tiểu học và lớp 1 thì cần viết hết sức gần gũi, đơn giản và dễ hiểu. Tránh đưa những chuyện phỏng theo truyện nước ngoài vào giảng dạy cho HS trong khi ngữ liệu, các nhân vật, danh nhân, trong nước rất nhiều chuyện hay, câu từ phong phú.“Theo tôi, Bộ GD-ĐT và hội đồng thẩm định nên rà soát kỹ lưỡng, nên loại bỏ những bài không phù hợp, gây quá nhiều phản ứng ra khỏi SGK, thay thế bằng những ngữ liệu phù hợp hơn”, ông Vinh đề nghị

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *